Chôl Chnam Thmây lại về

Chôl Chnam Thmây lại về

Những ngày trung tuần tháng tư, Nếu có dịp đến Trà Vinh, chắc hẵn không ai là không cảm thấy háo hức trước không khí nhộn nhịp sắm sửa của đông đảo đồng bào Khmer. Đó chính là những ngày chuẩn bị để đón chào Lễ Tết Chôl Chnam Thmây.

Chôl Chnam Thmây còn được gọi là “Tết năm mới” hay “Lễ chịu tuổi”. Là một lễ hội truyền thống của người dân tộc Khmer ở đồng bằng Nam bộ. Lễ hội được kéo dài 3 ngày trong tháng Chétt (lịch Khmer), đó là: 14, 15, 16 tháng 4 Dương lịch (năm nhuận thêm ngày 13-4 dương lịch). Tính theo âm lịch thì là 1, 2, 3 tháng 3 (năm Canh Dần). Ngày xưa, nghi lễ quan trọng nhất trong ngày Tết là “đắp núi cát” và “tắm Phật”.
Với khoảng 1,3 triệu người Khmer, sống tập trung nhiều nhất là ở Sóc Trăng, Trà Vinh và Kiên giang…thì người Khmer Nam bộ vẫn giữ nguyên tập tục của mình từ ngàn xưa để lại.

Sùng đạo và tôn kính đức Phật. Chùa là nơi tôn nghiêm và cũng chính là ngôi nhà chung của cả cộng đồng. Vì vậy tất cả các Lễ hội của người Khmer đều tập trung tại chùa.
Trong ba ngày Tết, không khí tại các chùa và các phum sóc Khmer gần như náo nhiệt suốt ngày đêm.

Tháng tư về…
Không gian thông thoáng, khí trời mát mẽ, khô ráo và mùa màng thì cũng đã gặt hái, thu hoạch vừa xong. Đây chính là thời điểm thuận lợi, thoải mái nhất để mọi người thong dong hưởng thụ những ngày lễ hội vui vẻ mà không phải vướng bận to toan.

Chôl Chnam Thmây được tổ chức theo đúng nghi lễ truyền thống, diễn ra trong ba ngày:
– Đêm Giao thừa nhằm vào đêm 13 tháng 4, được cúng tại nhà để đưa tiễn “Têvađa” cũ và rước “Têvađa” mới về. Đây cũng chính là đêm “lễ đi tu” (bôn bâm bous) của các chàng trai. Người Khmer tin rằng mỗi năm sẽ có một vị Têvađa xuống trần để chăm lo cho đời sống của họ được an cư, lạc nghiệp.

Ngày thứ nhất – Chôl sangkran Thmây (ngày đầu năm mới):
Chọn giờ tốt nhất trong ngày, có thể là 7 giờ sáng hoặc 5 giờ chiều, cũng có khi là 12 giờ đêm (tùy theo năm). Tất cả mọi người tắm gội sạch sẽ, mặc quần áo đẹp, trang trọng và lịch sự nhất, mang theo lễ vật nhang đèn vào chùa làm lễ rước Đại lịch “Maha Sangkran”, đồng thời diễu hành ba vòng chung quanh chính điện để đón chào Chư Thiên (Têvađa). Dưới sự hướng dẫn nghi lễ của một vị Achar được tôn kính nhất trong chùa, tất cả cùng nhau cầu nguyện, mong năm mới Têvađa về để hộ trì cho mọi người luôn được ấm no, hạnh phúc. Sau đó là lễ Phật. Tối đến các trò chơi dân gian cùng các vũ điệu như múa Dù kê, Rôbăm, Lâm thôn…
được mọi người thưởng ngoạn và tham gia vui chơi rất náo nhiệt.

Ngày thứ hai – Wonbơf (năm nhuận tổ chức 2 ngày):
Mọi người lên chùa làm lễ dâng cơm sáng và trưa (Wen Chông Ham) cho các vị sư.
Theo phong tục của người Khmer. Vào các ngày Lễ, Tết, mọi người tỏ lòng thành tâm tín ngưỡng bằng cách mang cơm, thức ăn và các loại bánh trái đến cho các sư sãi. Đáp lại các nhà sư sẽ làm lễ tạ ơn những người đã làm ra hạt gạo, đã trồng trọt, chăn nuôi, tạo cho cuộc sống được ấm no, đầy đủ. Sau khi làm lễ đưa thức ăn đến cho linh hồn những người đã khuất, các nhà sư làm lễ chúc phúc cho những người đã có lòng mang lễ vât đến cúng chùa.
Vào buổi chiều, người ta tổ chức Lễ đắp núi cát (Puôn Phnon Khsach) để cầu phúc duyên và tránh khỏi những kiếp nạn.

Ngày thứ ba – Lơm săk:
Còn gọi là ngày Lễ tắm Phật.
Vào ngày nầy, các phật tử Khmer, mang thức ăn và hoa quả đến chùa từ tinh mơ để đâng cơm cho các vị sư. Sau khi thọ thực xong, thì các nghi lễ tắm Phật chính thức bắt đầu: Trước tiên, các nhà sư dùng nước tinh khiết có ướp hương hoa thơm ngát. Họ dùng những cành hoa để vẫy những giọt nước hoa lên tượng Phật. Trong làn khói hương nghi ngút, người Khmer thành tâm khấn nguyện cầu mong Phật Trời gia hộ cho dân làng được dồi dào sức khoẻ, ruông rẫy tốt tươi và trúng mùa. Họ cũng cầu chư Thiên hộ trì cho phum, sóc an lành, mọi người tai qua nạn khỏi và đạt thành những điều ước nguyện. Sau lễ tắm Phật, người Khmer còn làm lễ tắm cho các nhà sư cao niên trong chùa. Kế đến là lễ Kha ma tôs, tương tự như lế sám hối của người Việt. Sau đó mọi người theo các vị sư đến các tháp đựng hài cốt và các nghĩa trang để làm lễ Bâng Skâu (cầu siêu). Tất cả mọi người dưới sự hướng dẫn của vị Achar sẽ thành tâm cầu nguyện cho các vong linh những người thân của mình được siêu thoát.
Cuối cùng, sau nghi lễ tắm Phật tại nhà. Tất cả con cháu trong gia đình trãi chiếu hoa, mời ông bà, cha mẹ ngồi vầo đấy để nhận lời xin tha thứ những thiếu sót hay lỗi lầm mà họ đã vấp phải trong suốt năm qua, cũng như nhận ở họ lời hứa thành tâm sửa đổi. Sau khi đọc kinh cầu nguyện, ước mong năm mới cả nhà sẽ luôn gặp được nhiều điều may mắn, vui vẻ, bình an và hạnh phúc, con cháu sẽ dùng nước hoa thơm tắm cho ông bà, cha mẹ để tỏ lòng nhớ đến công ơn sinh thành dưỡng dục.

Đến Trà Vinh vào dịp lễ Chôl Chnăm Thmây của người Khmer Nam bộ, chúng ta sẽ được tận hưởng một không khí náo nhiệt và đầy sinh động. Những điệu “múa Miên” và tục “thả đèn trời” là những nét Văn hoá đặc sắc không thể nào thiếu trong Lễ hội nầy. Những chiếc đèn lồng được thả lên cao, mang theo cả ước nguyện của người dân Khmer về một cuộc sống ấm no, an lành và hạnh phúc.

Vào dịp Tết Năm mới của người Khmer ở Trà Vinh, chúng ta cũng sẽ được thưởng thức rất nhiều loại bánh từ nếp như bánh ú, bánh tét, bánh chưng…
Ngoài ra còn có món đặc sản không thể thiếu trong các gia đình Khmer trong ba ngày “Lễ chịu tuổi”: đó là món “Bún nước lèo”.

Và nói đến Chôl Chnam Thmây, chúng ta không thể nào quên được một ấn tượng thật khó phai, khi nhìn thấy thái độ chân thành, sự kiên trì và cần mẫn đến lạ thường lúc những người Khmer chăm chú “đắp núi cát”.

Tú_Yên
(27-02-2012)

About Tú_Yên

Gió đi bỏ lại mình ta Ngày qua, rồi lại ngày qua - qua ngày.
Bài này đã được đăng trong Trang VĂN Tú_Yên và được gắn thẻ . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

32 Responses to Chôl Chnam Thmây lại về

  1. thecuongtuse nói:

    Tất cả những người bạn của ta mỗi người một vẻ, chính điều đó làm cho cuộc sống, hiểu biết, tâm hồn ta thêm sự cảm nhận và phong phú. Sự chia sẻ và hỗ trợ nhau trong suy nghĩ văn hóa (bên cạnh sự tồn tại của cuộc sống) thật đáng quí và trân trọng.Cảm ơn T-Y, qua đó được biết thêm nét văn hóa của dân tộc vùng miền mà điều kiện ta không thể tiếp cận được.

  2. thecuongtuse nói:

    Tất cả những người bạn của ta mỗi người một vẻ, chính điều đó làm cho cuộc sống, hiểu biết, tâm hồn ta thêm sự cảm nhận và phong phú. Sự chia sẻ và hỗ trợ nhau trong suy nghĩ văn hóa (bên cạnh sự tồn tại của cuộc sống) thật đáng quí và trân trọng.Cảm ơn T-Y, qua đó được biết thêm nét văn hóa của dân tộc vùng miền mà điều kiện ta không thể tiếp cận được.

  3. kimtuyentv nói:

    Cám ơn HS Cường đã luôn động viên, chia sẻ, cảm nhận và…nhìn tất cả những gì mà TY trang trải trên trang Blog nầy.Chúc những ngày lang thang sắp tới sẽ mang đến cho HS Cường những tác phẩm đầy chất sống, cả về nghệ thuật lẩn mỹ thuật nhé 🙂

  4. kimtuyentv nói:

    Cám ơn HS Cường đã luôn động viên, chia sẻ, cảm nhận và…nhìn tất cả những gì mà TY trang trải trên trang Blog nầy.Chúc những ngày lang thang sắp tới sẽ mang đến cho HS Cường những tác phẩm đầy chất sống, cả về nghệ thuật lẩn mỹ thuật nhé 🙂

  5. phamhong65 nói:

    Rose có dịp biết đến đời sống của người Khmer ở tỉnh An Giang trong 1 lần tham gia công tác từ thiện tại huyện Tri Tôn. Và cái từ Chô Chanam Thơmây Rose cũng hay nghe "anh xã" nói đến do ngày xưa anh ở chiến trường K nhiều năm. Hiện người dân Khmer sinh sống ở miền tây nam bộ còn nhiều khó khăn, vì vậy họ không ngừng kéo về SG làm thành lực lượng ăn xin, lao động phụ việc…ngày một đông. Gần như mỗi năm vào dịp tết Nguyên đán Rose lại cùng các bạn tổ chức phát quà từ thiện cho những người Khmer sống trên vỉa hè SG… Những cặp mắt trắng dã trên những khuôn mặt đen nhẻm và mái tóc khét nắng khô như rơm rạ… là những hình ảnh về người Khmer tội nghiệp luôn xuất hiện giữa SG hoa lệ!Cảm ơn Tú Yên đã có một bài viết chi tiết, giúp bạn đọc có thêm hiểu biết về văn hóa của một cộng đồng đang sống rất gần gũi với chúng ta.

  6. phamhong65 nói:

    Rose có dịp biết đến đời sống của người Khmer ở tỉnh An Giang trong 1 lần tham gia công tác từ thiện tại huyện Tri Tôn. Và cái từ Chô Chanam Thơmây Rose cũng hay nghe "anh xã" nói đến do ngày xưa anh ở chiến trường K nhiều năm. Hiện người dân Khmer sinh sống ở miền tây nam bộ còn nhiều khó khăn, vì vậy họ không ngừng kéo về SG làm thành lực lượng ăn xin, lao động phụ việc…ngày một đông. Gần như mỗi năm vào dịp tết Nguyên đán Rose lại cùng các bạn tổ chức phát quà từ thiện cho những người Khmer sống trên vỉa hè SG… Những cặp mắt trắng dã trên những khuôn mặt đen nhẻm và mái tóc khét nắng khô như rơm rạ… là những hình ảnh về người Khmer tội nghiệp luôn xuất hiện giữa SG hoa lệ!Cảm ơn Tú Yên đã có một bài viết chi tiết, giúp bạn đọc có thêm hiểu biết về văn hóa của một cộng đồng đang sống rất gần gũi với chúng ta.

  7. kimtuyentv nói:

    Rose PhamCám ơn Rose đã ghé xem và chia sẻ. Cám ơn cả tấm lòng và tình người mà Rose đã dành cho thiểu số cộng đồng người Khmer đang sinh sống cạnh chúng ta.

  8. kimtuyentv nói:

    Rose PhamCám ơn Rose đã ghé xem và chia sẻ. Cám ơn cả tấm lòng và tình người mà Rose đã dành cho thiểu số cộng đồng người Khmer đang sinh sống cạnh chúng ta.

  9. Huongdaiphm nói:

    Trên đất nước ta, mỗi dân tộc có một truyền thống lễ hội khác nhau tạo nên nét độc đáo, đa dạng văn hoá của cộng đồng cư dân Việt Nam nói chung. HĐ tui đã nghe nói nhiều đến lễ hội tết Chôl Chnôm Thmây, nhưng nay mới được Tú _ Yên giới thiệu tỷ mỷ. Cảm ơn Tú_Yên nhiều.

  10. Huongdaiphm nói:

    Trên đất nước ta, mỗi dân tộc có một truyền thống lễ hội khác nhau tạo nên nét độc đáo, đa dạng văn hoá của cộng đồng cư dân Việt Nam nói chung. HĐ tui đã nghe nói nhiều đến lễ hội tết Chôl Chnôm Thmây, nhưng nay mới được Tú _ Yên giới thiệu tỷ mỷ. Cảm ơn Tú_Yên nhiều.

  11. kimtuyentv nói:

    Hương Đài,Vì chỉ có đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt là Sóc Trăng (quê của chanhkhla), Trà Vinh và Kiên Giang là tập trung nhiều đồng bào Khmer sinh sống, nên có lẽ miền Bắc, miền Trung, mọi người hơi lạ lẫm về Lễ Hội Chôl Chnam Thmây cũng là điều tất nhiên.Rất cám ơn HĐ đã ghé xem 🙂

  12. kimtuyentv nói:

    Hương Đài,Vì chỉ có đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt là Sóc Trăng (quê của chanhkhla), Trà Vinh và Kiên Giang là tập trung nhiều đồng bào Khmer sinh sống, nên có lẽ miền Bắc, miền Trung, mọi người hơi lạ lẫm về Lễ Hội Chôl Chnam Thmây cũng là điều tất nhiên.Rất cám ơn HĐ đã ghé xem 🙂

  13. vienthicusi nói:

    Chào chị Tú Yên!Lễ hội Chôl Chnam Thmây của người Khmer hình như cũng trùng với Tết của người Lào chị nhỉ? Họ có té nước như người Lào người Thái không chị? …Vậy là chị được ăn thêm một cái Tết nữa khá vui nhỉ… 🙂 :coffee:

  14. vienthicusi nói:

    Chào chị Tú Yên!Lễ hội Chôl Chnam Thmây của người Khmer hình như cũng trùng với Tết của người Lào chị nhỉ? Họ có té nước như người Lào người Thái không chị? …Vậy là chị được ăn thêm một cái Tết nữa khá vui nhỉ… 🙂 :coffee:

  15. kimtuyentv nói:

    Chào Thi Viễn !Chôl Chnam Thmây hình như cũng được tổ chức cùng một lượt với Tết Thái và Lào, nhưng ở VN họ không có tục té nước, chủ yếu là các trò chơi dân gian, ca hát Dù Kê, múa Lâm Thôn…Cám ơn TV đã ghé xem nhe 🙂

  16. kimtuyentv nói:

    Chào Thi Viễn !Chôl Chnam Thmây hình như cũng được tổ chức cùng một lượt với Tết Thái và Lào, nhưng ở VN họ không có tục té nước, chủ yếu là các trò chơi dân gian, ca hát Dù Kê, múa Lâm Thôn…Cám ơn TV đã ghé xem nhe 🙂

  17. doanducthanh nói:

    Tất cả những người bạn của ta mỗi người một vẻ, chính điều đó làm cho cuộc sống, hiểu biết, tâm hồn ta thêm sự cảm nhận và phong phú.

  18. doanducthanh nói:

    Tất cả những người bạn của ta mỗi người một vẻ, chính điều đó làm cho cuộc sống, hiểu biết, tâm hồn ta thêm sự cảm nhận và phong phú.

  19. kimtuyentv nói:

    Rất cám ơn anh Đức Thành đã ghé blog TY, mà sao không thấy anh nói gì vậy ?Anh vẫn vui và khoẻ chứ ?

  20. kimtuyentv nói:

    Rất cám ơn anh Đức Thành đã ghé blog TY, mà sao không thấy anh nói gì vậy ?Anh vẫn vui và khoẻ chứ ?

  21. doanducthanh nói:

    &Tú_Yên Lâu lắm mới lại thấy TY nhắc đến tên anh. Cảm động nhiều. Không hiểu ý TY thế nào nên anh mượn lời cuongtuse nói thay lòng mình. Anh vẫn khỏe, buồn vui lẫn lộn. TY có được khỏe không? Hình như TY không post thơ lên blog nhiều như trước đây?

  22. doanducthanh nói:

    &Tú_Yên Lâu lắm mới lại thấy TY nhắc đến tên anh. Cảm động nhiều. Không hiểu ý TY thế nào nên anh mượn lời cuongtuse nói thay lòng mình. Anh vẫn khỏe, buồn vui lẫn lộn. TY có được khỏe không? Hình như TY không post thơ lên blog nhiều như trước đây?

  23. kimtuyentv nói:

    Anh Thành !TY vẫn vậy mà, chỉ là mình ít có dịp trò chuyện thôi. TY luôn mong anh khoẻ và vui 🙂

  24. kimtuyentv nói:

    Anh Thành !TY vẫn vậy mà, chỉ là mình ít có dịp trò chuyện thôi. TY luôn mong anh khoẻ và vui 🙂

  25. doanducthanh nói:

    Tú Yên. Biết TY luôn vui khỏe là anh vui rồi. Anh vẫn thế. TY vẫn làm thơ nhiều chứ?

  26. doanducthanh nói:

    Tú Yên. Biết TY luôn vui khỏe là anh vui rồi. Anh vẫn thế. TY vẫn làm thơ nhiều chứ?

  27. Huongdaiphm nói:

    Chị Tú Yên: Lâu nay bận chăng mà không thấy Nàng Thơ lên tiếng nhỉ? Có gì vui buồn nhớ cho bạn hữu cùng chung vui hoặc chia sẻ nha!

  28. doanducthanh nói:

    Hôm nay đầu tháng 5 rồi. Chúc sang tháng mới TY vui nhiều. Mong được đọc nhiều thơ cử TY. Hình như lâu lắm không thấy TY ghé qua anh?

  29. doanducthanh nói:

    Hôm nay đầu tháng 5 rồi. Chúc sang tháng mới TY vui nhiều. Mong được đọc nhiều thơ cử TY. Hình như lâu lắm không thấy TY ghé qua anh?

  30. kimtuyentv nói:

    Hương ĐàiCám ơn đã ghé thăm trang thơ và có lời quan tâm đến TY. Cũng có bận và có lẽ sẽ bận hơi lâu lâu một chút. Có gì thiếu sót mong mọi người ghé thăm bỏ qua cho nghen.Chúc HĐ luôn vui khoẻ, có nhiều thơ hay. 🙂

  31. kimtuyentv nói:

    Anh Thành,TY ghé qua anh rồi đó. Rất cám ơn lời chúc đầu tháng 5 của anh Đức Thành.Thân chúc anh luôn vui và khoẻ 🙂

  32. kimtuyentv nói:

    Anh Thành,TY ghé qua anh rồi đó. Rất cám ơn lời chúc đầu tháng 5 của anh Đức Thành.Thân chúc anh luôn vui và khoẻ 🙂

Trả lời

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s